Waarom? Waarom?! Waarom?!!!!

Het zal ouders van peuters maar al te bekend voorkomen: de waarom-fase. Ze drijven ons tot het uiterste; we pulken de antwoorden uit de verste hoekjes van ons brein. Waarom wordt dit soms zo ergerlijke woord vaak gebruikt? En hoe goed of fout is daarom?

Jammer dat het altijd uit het niets komt opduiken. Je kunt je er niet op voorbereiden. Laatst weer. We lopen in de stralende zon naar de bakker, Hylke op de loopfiets, Brecht in de wandelwagen. Iedereen heeft goede zin.

‘Jaaaa, de bakker is open!’ roep ik bij het ontwaren van de winkel. Wat natuurlijk nergens op slaat, want dat wisten we allemaal al. Misschien ging het hier al wel mis.

‘W’rom?’ Daar is ie. Waarom. Hylke stelt deze vraag zo vaak dat hij het teveel moeite vindt het héle woord uit te spreken. Wrom, wrommm… het lijkt een startende motor.  Startend ja, want er komt nog veel meer.

‘Nou…’ Met mijn antwoord kan ik meerdere wegen inslaan. Ik kies deze: ‘Omdat hij dan brood kan verkopen aan mensen.’

‘W’rom?’

‘Omdat mensen brood willen eten.’

‘W’rom?’ Het wordt nu spannend.

‘Tja… Omdat ze brood lekker vinden.’

‘Maar: WÁÁRom?’ Oef. Standaard probeer ik deze fase in het waaromgesprek te vermijden. Maar nu komt het erop neer dat meneer niet tevreden is met de antwoorden die hij krijgt.

~De ontknoping nadert. Wie wint? ~

‘EHMMMM.’ Een lange pauze volgt. Een verwachtingsvolle blik van Hylke. Erg uitdagend ook, vind ik. Alsof hij wil zeggen: ‘Eens kijken of je nú nog met een bevredigende verklaring kan komen, mem.’

~Wat volgt, is het minst inspirerende antwoord ooit. ~

‘Dáárom,’ verzucht ik, uiterst teleurgesteld in de creatieve mogelijkheden van mijn brein.

Opvallend, en enigszins ergerlijk, is de routine waarmee dit waaromgedrocht wordt ingezet. Als Hylke nu kwijlend van interesse mijn natuurkundige, existentiële antwoorden zou opslurpen, ging ik met alle liefde deze competitie aan. Maar waarom lijkt een geautomatiseerd mechanisme, dat pas stopt na ultieme voldoening.

Gelukkig weten we dat het waarommen – meestal – niet bedoeld is als pestgedrag, maar als leerproces. Peuters leren gedachten om te zetten in vragen. Ze vergaren steeds meer kennis van de wereld om hen heen door de antwoorden die ze krijgen. Niet van daarom, natuurlijk, al kan dat soms niet anders. Bij een routinematig, ongeïnteresseerd waarom is het juíst goed de eindeloze vraagstroom te onderbreken. Het aandacht vragen bij ouders staat dan boven kennisverrijking.

~ Tot mijn grote opluchting mag ik van opvoedkundigen best eens daarommen. ~

Op weg naar huis plukt Hylke een bloem uit de tuin van de buren.

‘Aaaaah Hylke. Waarom doe je dat nou?!’

Pauze.

‘Dáárom.’

Tja. Terecht.

Hylke, 3 jaar en 3 maanden

Al jarenlang duikt Jente Timmer bijna dagelijks in een bak vol gevarieerde kindertaal, als logopedist. Inmiddels scharrelen thuis haar eigen onderzoeksobjecten rond: Hylke en Brecht, die Fries- en Nederlandstalig worden opgevoed. 

Iedere 2 weken neemt ze een curieus verschijnsel uit de kindertaal onder de loep. Ervaringen, vragen of suggesties? jente@meertaalpraktijk.nl

Bron bij deze column: http://www.opvoedadvies.nl/waarom.htm

Name